Hoe maak je een mindmap die je echt helpt?
Uit je hoofd tekenen, dan pas de stof erbij. Wat het onderzoek zegt en waar een mindmap niet voor is.
Een mindmap is een schema met het onderwerp in het midden en de vertakkingen eromheen. Het onderzoek erover is bescheiden positief: medische studenten die met mindmaps leerden onthielden de stof na een week beter dan studenten die hun eigen methode gebruikten (Farrand en collega's, 2002), en een meta-analyse over begripsschema's vond dat schema's maken meer oplevert dan dezelfde stof lezen (Nesbit en Adesope, 2006).
De winst zit niet in het tekenen maar in het ophalen: maak de mindmap met de stof dicht, uit je hoofd, en controleer daarna wat je miste. Dan is het een vorm van jezelf overhoren, en dat is een van de twee methodes met het oordeel hoog nut.
Wat is een mindmap?
Een schema met een onderwerp in het midden en takken naar de hoofdonderdelen, die zelf weer vertakken naar details. Geen zinnen maar trefwoorden, zodat je de structuur van een heel vak op een vel ziet staan.
Voor tentamenstof is precies dat de waarde: een tentamen vraagt zelden een losse definitie en bijna altijd een verband. Een mindmap dwingt je om die verbanden expliciet te maken in plaats van ze tijdens het lezen voor kennisgeving aan te nemen.
Werkt een mindmap volgens onderzoek?
Het bewijs is er, maar het is bescheiden. Farrand, Hussain en Hennessy lieten in 2002 medische studenten een tekst leren: de helft met een mindmap, de helft met hun eigen vertrouwde methode. Na een week onthield de mindmapgroep meer, al vonden ze de methode zelf minder prettig. Nesbit en Adesope vatten in 2006 tientallen studies over begripsschema's samen en vonden een gemiddeld voordeel ten opzichte van lezen en luisteren.
In het grote overzichtsonderzoek van Dunlosky en collega's uit 2013 komt mindmapping zelf niet voor. De twee methodes die daar hoog scoorden, jezelf overhoren en gespreid leren, kun je wel in een mindmap stoppen: dat is de volgende vraag.
Hoe maak je een mindmap voor een tentamen?
Sluit de stof en pak een leeg vel. Zet het vak of het hoofdstuk in het midden en teken uit je hoofd de takken: hoofdonderwerpen eerst, daarna per tak de begrippen en verbanden die je nog weet. Pas als het vel niet verder wil, open je het boek en vul je met een andere kleur aan wat je miste.
Die volgorde is het hele punt. De aangevulde takken in de tweede kleur zijn letterlijk de kaart van wat je nog niet kent, en dat is waar je de volgende leersessie begint. Herhaal het een paar dagen later met een nieuw vel: dan is het ook nog gespreid leren.
Wanneer is een mindmap de verkeerde keuze?
Bij stof zonder structuur om te tekenen. Losse feiten, woordjes, namen en getallen passen beter op flashcards, want daar valt niets te vertakken. En bij rekenwerk zoals statistiek leer je meer van opgaven maken dan van een schema over opgaven maken.
Ook een gekochte of gedownloade mindmap van iemand anders doet weinig: het werk zat bij de maker. Gebruik hem dan hooguit als controle van je eigen versie, zoals je een samenvatting ook het best zelf kunt opbouwen.
Waar dit op gebaseerd is
- Farrand, Hussain en Hennessy (2002), "The efficacy of the mind map study technique", Medical Education, jaargang 36: studenten die met mindmaps leerden onthielden de stof na een week beter dan de controlegroep met eigen methodes.
- Nesbit en Adesope (2006), "Learning with concept and knowledge maps: a meta-analysis", Review of Educational Research, jaargang 76: schema's maken en bestuderen levert gemiddeld meer op dan dezelfde stof lezen of beluisteren.
- Dunlosky, Rawson, Marsh, Nathan en Willingham (2013), "Improving Students' Learning With Effective Learning Techniques", Psychological Science in the Public Interest: jezelf overhoren en gespreid leren kregen het oordeel hoog nut.
Verder lezen
- Welke leermethodes werken echt?, het onderzoek achter dit artikel
- Flashcards maken, voor stof zonder structuur
- Kijken wat er voor jouw vakken klaarligt